27 июл 12:59iqtisadiyyat / gundem

Elman Rüstəmov sahibkarların QƏNİMİ ROLUNDA... - sahibkar borcludur, bank isə yox

Elman Rüstəmov sahibkarların QƏNİMİ ROLUNDA... - sahibkar borcludur, bank isə yox

Koronavirus pandemiyası dövründə bir sıra sahələrdə fəaliyyət tamamilə dayandırıldığından həmin sektorlarda çalışanların çoxu banklar qarşısında kredit öhdəliklərini yerinə yetirə bilmir. Mərkəzi Bank kommersiya banklarına pandemiyadan əziyyət çəkən sahələrdə çalışanların kredit ödənişlərinə güzəştlər tətbiq etməyi tövsiyə etsə də, baş bankirin bu tövsiyəsinə, demək olar ki, əməl edən yoxdur. Hətta birbaşa pandemiyanın təsirinə məruz qalaraq yarım ildir ki, fəaliyyəti tamamilə dayandırılan sahələrdə çalışanlar da kredit borclarını ödəməyə məcbur edilirlər. Kommersiya bankları bu sahələrə çalışanlara nəinki güzəşt edir, kreditin faizinə, dəbbə puluna qədər müştərilərdən tələb edir.

DAİR Otellər və Restoranlar Assosiasiyası İdarə Heyətinin sədri Samir Dübəndi Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında turizm və qonaqpərvərlik sahəsində çalışanların banklar qarşısında çox aciz durumda qaldıqlarını söyləyib. Həmsöhbətimiz deyir ki, turizm sahəsində fəaliyyət tamamilə sıfırlansa da, banklar kreditlərə heç bir güzəşt tətbiq etmir:

"Dövlət kommersiya banklarına tövsiyə edib ki, pandemiyadan zərər çəkən sahələrdə kreditlərə güzəşt olmalı, güzəştli kreditlərə çıxış asanlaşdırılmalıdır. Amma kommersiya bankları kreditlərin faizini əvvəlki kimi tələb edir. Hətta cərimə, dəbbə pulunu da hesablayır. Baxmayaraq ki, hazırda turizmdə gəlir yoxdur. İndi bu sahədə çalışanlar məcburdurlar ki, obyektlərini satıb götürdükləri kreditləri bağlasınlar. Çünki krediti götürüb öz fəaliyyətlərini genişləndiriblər. İndi isə açdıqları otelləri, istirahət mərkəzlərini dəyər-dəyməzə satmalıdırlar ki, kredit borclarından canlarını qurtarsınlar".
Sputnik Azərbaycan pandemiya dövründə kredit öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə tətbiq ediləcək mümkün güzəştləri araşdırıb.

Bank məsələləri üzrə ekspert Əkrəm Həsənov deyir ki, bu tövsiyə veriləndə bankların buna əməl etməyəcəyi məlum idi: "Mərkəzi Bank kommersiya banklarına pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə çalışanlara kredit borclarına güzəşt tövsiyəsini verəndə mən bu tövsiyəyə əməl edilməyəcəyini söyləmişdim. Bunun qeyri-real olduğu, bankların buna əməl etməyəcəyi az keçməmiş sübut olundu. Bu məsələnin kökü ondadır ki, banklar kommersiya qurumudur, onlar Mərkəzi Bankın bu tövsiyəsinə əməl etməyə borclu deyil.

Xatırladım ki, ötən il fevral ayının 28-də prezident problemli kreditlərlə bağlı fərman vermişdi. Bu fərman iki hissədən ibarət idi. Birinci hissəsi xarici valyutada olan kreditlərin məzənnə fərqinin dövlət tərəfindən ödənilməsi, ikinci hissəsi isə 17 manatadək kredit borclarının rekultivasiyası ilə bağlı tövsiyəsi idi. Banklar prezidentin bu tövsiyəsinə əməl etmədi. Bu halda bankların Mərkəzi Bankın tövsiyəsinə əməl ediləcəyini gözləmək sadəlövlük olardı. Gəlin bir ona da nəzər yetirək ki, Mərkəzi Bank banklara bu tövsiyəni nə vaxt verdi? Aprel ayında bu tövsiyəni verib, elə həmin ayda dörd bankı bağladı. Bu bankları ona görə bağladı ki, onların xeyli problemli kreditləri vardı. Onlar kifayət qədər ehtiyat yaratmırdılar.

Ehtiyat yaratsaydılar, kapitalları azalacaqdı, az kapitalları olduğu üçün də Mərkəzi Bank həmin bankları bağladı. Bunu görən digər banklar fikirləşdi ki, insanlara və sahibkarlara güzəşt etsə, onun da problemli kreditləri yaranacaq və Mərkəzi Bank gəlib onları da bağlayacaq. Buna görə də heç bir kommersiya bankı bunu etmədi. Bu zaman sual yaranır ki, Mərkəzi Bank niyə bu tövsiyəni verdi? Bilə-bilə ki, bu tövsiyəyə heç bir bank əməl etməyəcək. Belə çıxır ki, Mərkəzi Bank bu tövsiyəni verməklə pandemiyadan zərər çəkən sahədə çalışan, kredit borcları olanları başından elədi".
Ə.Həsənov bildirir ki, xarici ölkələrdə pandemiyadan zərər çəkən sahələrdə çalışanlara bankların güzəşti onlara dövlət dəstəyindən qaynaqlanıb: "Avropada, Amerikada, Asiyada pandemiyaya görə bank kreditləri üzrə dövlət banklara yardım etdi. Banklar da borclulara güzəşt etdilər. Bu gün Azərbaycanda bankların vəziyyəti yaxşı deyil. Müştərilər əmanətlərini banklardan çıxarırlar. Əksər banklar borclulara güzəşt etməyə, doğrudan da qadir deyillər. Ona görə də Mərkəzi Bank tövsiyə yox, banklara yardım etməli idi ki, onlar da pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə çalışanların kredit borclarına güzəşt etsinlər".

İqtisadçı Samir Əliyev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, kreditlərə güzəştlərlə bağlı məsələ Mərkəzi Bankın tövsiyəsi ilə bankların ixtiyarına buraxılıb: "Bank o tövsiyəyə əsasən öz müştərisinə, istəsə, güzəşt edər, istəməsə, yox! Əlbəttə ki, bütün banklar bu tövsiyəyə əməl etmir. Digər məsələ də ondan ibarətdir ki, bu, adından göründüyü kimi, tövsiyədir. Mərkəzi Bank heç bir halda banklara müdaxilə edə bilməz. Bizim əsas gözləntimiz kredit tətili idi. Amma Mərkəzi Bankın qərarında belə bir tətil yox idi. Qərara əsasən, kredit ödənişi davam etməli idi, banklar, hər hansı gecikmə olarsa, o gecikməni gecikmə kimi qeydə almamalı idilər. Beləcə sahibkarın kredit tarixçəsi pisləşməməli idi. Burada sahibkar üçün elə bir güzəşt yox idi.

Əsas güzəşt o ola bilərdi ki, sahibkarlara kredit tətili verilərdi. Bunun çıxış yolu banklara aşağı faizli kreditlərin yerləşdirilməsi ola bilərdi. Banklara manatla sıfır faizlə kredit verməli idi. Çünki banklar krediti almasalar, onlar depoziti geri ödəməyə çətinlik çəkə bilərlər. Banklar pulla təmin edilməlidir ki, əmanət, depozit öhdəliklərini yerinə yetirsinlər. Eyni zamanda o krediti iqtisadiyyata yönəltməklə qazansınlar. Bizdə isə 50 faiz subsidiyalaşmaya gedildi. Bu şərt yaxşı şərt olsa da çıxış yolu deyil. Subsiyadalaşma heç nəyi dəyişməyəcək.
Çünki pandemiyadan zərər çəkən sahələrdə faktiki fəaliyyət mümkün olmadığından, orada subsidiyalaşmaya ehtiyac yoxdur. Pandemiyadan tam zərərçəkənlərə kredit tətili verilməli idi. Bank sektorunu pulla təmin etmək lazımdır ki, onlar da müştırilərinə güzəşt edə bilsinlər".


SON XƏBƏRLƏR
Düşmən atəşkəsi iriçaplı pulemyotlarla pozub 09:16Dünyada koronavirusdan sağalanların sayı 13 milyonu keçdi - STATİSTİKA 08:45Bir sıra buraxılış və qəbul imtahanlarının nəticələri bəlli oldu 08:31Sumqayıtda mağazada yanğın 08:13İrem Derici: “Sevgi münasibəti təkcə qarşı cinslə yaşanmaz” 07:55Aynişan həyat yoldaşından ayrılıb? 10:23Lukaşenko 80,23 faiz səslə qalib gəldi 10:20Gələn həftə Məhərrəm ayı başlayır 09:36Dövlət gələcək xatirinə bu “yük”ün altına girəcəkmi? - “Uşaq pulu”na xərclənəcək 1-1,5 milyard... 09:13Bu gündən bu sahələrin fəaliyyətinə icazə verilir 08:26Bu gündən bu sahələrin fəaliyyətinə icazə verilir 08:21Azərbaycanda 1 həftəyə koronavirus belə azaldı 08:10Nazirdən işsiz şəxslərə müjdə 10:44Baş nazirdən anons: hansı qadağalar ləğv ediləcək? 10:37Beyrut partlayışı Qarabağa sıçraya bilərmi? - Video 09:51Gecə cəbhədə nə baş verib? - Nazirlik məlumat yaydı 09:18Neft yenidən ucuzlaşdı 09:11Livan ermənilərinin Qarabağa köçü: məkrli plan, yoxsa blef... - TƏHLİL 08:49Bu gün Milli Məclisin növbədənkənar sessiyası başa çatır 08:31icaze.e-gov.az portalından icazələr bu formada alınacaq - Diqqət! 09:54İriçaplı pulemyotlar işə düşdü - Atəşkəs yenidən pozuldu 09:30Beyrutdakı dəhşətli partlayışın səbəbi məlum oldu - VİDEO 08:59Neft bahalaşdı 08:21Penitensiar xidmətin rəisi dənizi "işğal" edib, yolu bağlayıb - Sakinlərdən şikayət 14:10Deputatlar gəlirlərini açıqlayacaqmı? - “YAP-dan göstəriş olsa, hesabat verərəm...” 13:41Türkiyənin F-16 qırıcıları Naxçıvandan İrəvana hava zərbəsini məşq etdi? - RUSİYA MƏNBƏLƏRİ 12:59"Tamam başlarını itiriblər..." - "Kapital Bank"dan şikayətlər artır 12:35“Sevimli dad”ın sosiskasından qurd çıxdı - FOTOFAKT 11:58Baş metroçu da pulları belə xırıd edir - Sənəd-sübut... 09:38Ermənilər növbəti dəfə Tovuzu atəşə tutdu 09:30Göygöl sakininin evindən narkotik və sursat tapılıb 14:37Azərbaycana qardaş dəstəyi Qarabağı bizə qaytararmı? - TƏHLİL 14:02Sahil Babayevin işçiləri narazılıq yaradır - GİLEY 13:32İsmayıl Hüseynovu hansı güc qoruyur? - DTX-nın həbs etdiyi şəxs gömrük generalının qohumudur... 12:13Şirəliyev “Epidbiomed” şirkətini necə "yemləyib" - ŞOK FAKTLAR 11:29İlham Əliyevdən Qurban Bayramı ilə bağlı paylaşım - FOTO 11:06Daşkəsəndə NƏ BAŞ VERİR? - QALMAQAL 10:33"4 aylıq maaşımı ala bilmirəm" - GİLEY 09:43Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik etdi - FOTO 09:07Masallıda QANLI OLAY: Ata və oğlu güllələndi 10:55Dərslər nə vaxt və necə başlayacaq? - “Müxtəlif versiyalar üzərində müzakirələr gedir” 09:59Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyət barədə məlumat yaydı 09:29Təhlükəli asılılıq: Rus çörəyinə bu qədərmi möhtacıq? - GƏLİŞMƏ 09:06Bakıda avtomobil səkiyə çırpılıb yandı 08:41Bu gün 10 şəhər və rayonda buraxılış imtahanları keçiriləcək 08:19Bakıda su problemi: Tələbat kəskin artıb, ehtiyat azalıb - AÇIQLAMA 12:37Prezident İsmayıllıda modul tipli xəstəxananın açılışında - FOTO 12:00Muğanlı-İsmayıllı-Təzəkənd-Ağbulaq-Qoşakənd avtomobil yolu istifadəyə verilib - FOTO 11:42Azərbaycanda əsgər bədbəxt hadisə nəticəsində vəfat etdi - RƏSMİ 11:29İlham Əliyev İsmayıllıya getdi 10:42Bakı polisindən imtahanlarla bağlı AÇIQLAMA - FOTO 10:25Prezident Qobustanda modul tipli xəstəxananın açılışında 09:47Baş Prokurorluq bu İcra Hakimiyyətində əməliyyat keçirdi - Saxlanılanlar var (YENİLƏNİB) 09:24Növbəti buraxılış imtahanları keçirilir 08:38Azərbaycanın meyvə-tərəvəz ixracının 90 faizi Rusiya bazarının payına düşür 08:35Dünyanın ən yaxşı restoranlar siyahısı açıqlanıbv 08:06Prezident yeni baş konsul təyin etdi 11:40